Kandilli’nin 115 Yıllık İklim Arşivi Yapay Zeka ile Dijital Dünyaya Taşınıyor

Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü (KRDAE), Türkiye’nin iklim hafızasını korumak adına tarihi bir projeye imza atıyor. 1911 yılından bu yana büyük bir titizlikle tutulan meteorolojik kayıtlar, "Meteorolojik Bilimsel Mirasın Korunması" projesiyle yapay zeka ve veri bilimi yöntemleri kullanılarak dijital ortama aktarılıyor.

Nisan 2025’te başlatılan ve yıl sonunda tamamlanması planlanan proje kapsamında, bir asrı aşkın süredir analog grafikler (graflar) halinde saklanan veriler sayısallaştırılıyor. Bu kapsamlı çalışma; sıcaklık, yağış, basınç, nem, rüzgar ve güneşlenme gibi kritik parametreleri içeren devasa bir veri setini geleceğin bilimsel araştırmalarına açmayı hedefliyor.

Geçmişin Verisi, Geleceğin Rehberi

KRDAE Meteoroloji Laboratuvarı Şefi Ayfer Serap Söğüt, projenin önemini vurgulayarak, meteorolojik verilerin yalnızca hava durumunu açıklamadığını, aynı zamanda karar vericiler için hayati bir rehber olduğunu belirtti. Söğüt, yapay zeka destekli analizlerle sıcak hava dalgaları ve ani yağışlar gibi ekstrem olaylara karşı daha güvenilir iklim öngörüleri sunmayı hedeflediklerini ifade etti.

Meteoroloji Genel Müdürlüğü İstanbul Bölge Müdürü Atakan Çelebi, 115 yıllık bu setin Türkiye’nin en köklü "iklim hafızası" olduğunu belirtirken, KRDAE Müdürü Prof. Dr. Özer Çinicioğlu ise Kandilli’deki kesintisiz kayıtların toplumsal bir miras olduğunu dile getirdi.

Stratejik Alanlarda Veriye Dayalı Karar Dönemi

Yapay zeka teknolojisiyle yeniden analiz edilecek bu uzun dönemli veri setleri, sadece bilimsel birer kayıt değil, aynı zamanda stratejik birer araç niteliği taşıyor. Sayısallaştırılan verilerin; afet yönetimi, tarım politikaları, su yönetimi ve şehir planlaması gibi alanlarda somut katkılar sağlaması bekleniyor.

Özellikle ekstrem hava olaylarının tarihsel eğilimlerini incelemek, gelecekteki afet risklerini öngörmek açısından kritik bir bilimsel altyapı oluşturacak.

Genç Yazılımcılardan İnovatif Çözümler

Proje sadece arşiv taramasıyla sınırlı kalmıyor; geleceğin mühendisleri de sürece dahil ediliyor. Bilgisayar Mühendisliği öğrencilerinin katıldığı hackathon sürecinde geliştirilen yapay zeka destekli sistemler, otomatik sayısallaştırma araçları ve doğal dil tabanlı veri sorgulama platformları seminerde büyük ilgi gördü.

Projenin Hedefleri:

Türkiye’nin en uzun süreli iklim analizlerini gerçekleştirmek.

Ekstrem hava olaylarının tarihsel gelişimini haritalandırmak.

Meteorolojik mirası dijital ortamda gelecek kuşaklara aktarmak.

115 yıllık bu köklü mirasın dijitalleşmesiyle birlikte, Kandilli Rasathanesi Türkiye'nin iklim değişikliğiyle mücadelesinde en güçlü veri merkezlerinden biri olmaya devam edecek,