RADYO KONUŞMALARIM : VEHBİ KOÇ VE ANAMUR´DA KURŞUN MADENİ
-
Tarih: 3.7.2015 23:29:27 / 1067okunma / yorum
Gazi Mert (SOHBET KÖŞESİ)

RADYO KONUŞMALARIM: VEHBİ KOÇ VE ANAMUR´DA KURŞUN MADENİ

Sayın Dinleyenlerim.

Bu haftaki SOHBET PROGRAMI ‘ nın konusu: Anamur´umuzdan çıkarılan Kurşun madeni…

… Ve kurşun madenini çıkartan merhum Vehbi KOÇ…

Eylül-2006´da yayımlanan “Anamur Yöresel Halk Hikayeleri”Kitabımda Anamur ve Bozyazı İlçelerinde oynanan Halk oyunlarımızdan Anamur Yolları, Danışmanın Düzlüğü, Gök Garga Zeybeği, Hamçökelek oyunlarının hikâyelerini anlatmıştım.

Gerali Hamçökelek adı verilen Halk oyunu Anamur yöresine ait bir halk oyunumuz iken başta Silifke, Mut İlçeleri olmak üzere pek çok il ve ilçe tarafından kendi yörelerine mal edilmeye çalışılmıştır.

Öyle ki, Mersinli bir ses sanatçısı olan Atilla Taş, bu oyunu seslendirdiği için Silifkeliler tarafından izinsiz söyledi diye mahkemeye bile verilmiştir.

Değerli kardeşlerim.

Yaptığım araştırma sonunda Gerali´nin; Anamur- Bozyazı yöresinde yaşadığını tespit etmiş bulunuyorum.

Bozyazı 1988´li yıllarda İlçe olarak Anamur´dan ayrılmıştır.

Bozyazı ve Anamur birbirine yapışık iki şirin İlçemizdir.

Birini ötekine tercih etmek mümkün değildir.

Her iki ilçenin tarihi, turizmi, folkloru, halk oyunları, el sanatları, yöresel yemekleri, şiir ve hikayelerde geçen yaylaları, kelime ve deyimleri, halk oyunlarında giydikleri giysileri, çalgıları hep aynıdır.

Anamur- Bozyazı Yöresinde yaşadığını söylediğimiz Gerali; 1964´te kurulan Türkiye Folklor Kurumunun yaptığı derleme çalışmaları sonunda da Anamur´da yaşadığı kabul edilen bir kişidir.

Folklor Kurumu´nun tespitlerine göre; Gerali Anamur´un bir köyünde yaşayan , herkesçe sevilen bir Yörük yiğididir.

Vehbi Koç´un fabrikasının varlığı bu yiğit kişinin hayat hikayesini yazarken anlattığımız gerçek bir olaydır.

Sayın Vehbi Koç gençlik yıllarında Mehmet Karamancı ve Canik Vertel´le Anamur´da ortak kurşun madeni çıkarmışlar , madeni işleyecek bir fabrika kurmuşlar ve bu madeni işletmişlerdir.

Yöresel Halk Hikayeleri Kitabında anlattığım şekilde Gerali bu kurşun madeninde çalışmış ve Hamçökelek adı verilen halk oyunumuzun ilk dizeleri burada söylenmeye başlanmıştır.

Madenin ve fabrikanın kapanışı; Yine YÖRESEL HALK HİKAYELERİ kitabımda belirtildiği şekliyle o dönem´de konan VARLIK VERGİSİ sebebiyle´dir.

Hepiniz Anamur´un yaylalarını biliyorsunuz…

Kaş, Abanoz, Akpınar ve diğer yaylalarımıza giderken hepinizin gördüğü , bildiği VİNÇ adı verilen bir bölgemiz var…

VİNÇ adı verilen yerden çıkarılan kurşun madeni dağın eteğinde kurulan fabrikada işleniyor ve Takavil adı verilen araçlarla Bozyazı´daki Yoğunduvar denilen Barınak tesislerinin bulunduğu yerden gemilere yüklenerek yurt dışına veya Anadolu´ya sevk ediliyordu.

Ben çocukluk yıllarımda Bozyazı Yoğunduvar´a takavillerle maden getirilip gemilere yüklendiğini ilgiyle izlemiştim.

O dönemin hükumeti kurşun madenine maliyetinin iki katı vergi koyunca Sayın Vehbi Koç bu vergiyi ödemiş, fakat maden kapanmıştır.

Sayın Vehbi Koç “Hayat Hikâyem” adını verdiği hayatını anlatan kitabının 69´uncu sayfasında Kurşun Madeni ile ilgili bilgileri uzun uzun yazmaktadır.

Değerli kardeşlerim.

Ben Merhum Vehbi KOÇ´un HAYAT HİKÂYEM adını verdiği kitabını defalarca okudum.

Öyle ki; ANAMUR YÖRESEL HALK HİKÂYELERİ kitabımın ” GERALİ HAMÇÖKELEK ” bölümüne merhum Vehbi Koç´un ANAMUR´DAKİ KURŞUN MADENİ FABRİKASI ile ilgili bölümünden alıntılar yapıp okuyucularımla da paylaştım.

Biraz önce anlattığım şekilde; Kıtlık nedeniyle o devrin hükümeti ülke genelinde bir defaya mahsus olmak üzere tüm iş yerlerinden vergi alınmasını kararlaştırmıştı.

Vergileri tespit etme görevi de Valilere verilmişti.

O dönemde Mersin İl´inin en gözde iş yeri Vehbi Koç ve bir yabancı şirketin birlikte işlettikleri Anamur´daki kurşun madeni fabrikasıydı.

Yıllar sonra sayın Vehbi Koç´un hatıralarında yazdığı şekliyle kurşun madenine öyle bir vergi konulmuştu ki bu vergiyi ödeyebilmek için fabrikanın satılması gerekiyordu.

Sayın Vehbi Koç ‘Hayat Hikâyem´ adını verdiği hayatını anlatan kitabının 69´uncu sayfasında VARLIK VERGİSİ başlığı altında aynen şunları yazıyordu:

“Merhum Şükrü Saraçoğlu bey Başbakan, Fuat Ağralı bey Maliye Bakanı idi.

Varlık Vergisi adı altında bir  vergi kanunu çıkardılar.

Bu verginin matrahı takdire bağlıydı.

Her ilde komisyonlar kuruldu. Bu komisyonların koydukları vergilerin itirazı,temyizi yoktu ve Türk tarihinde eşi benzeri olmayan bir vergiydi.

İlk hamlede bana da 350.000 lira vergi takdir edilmişti.

O vakit Ankara ve İstanbul´da mağazalarım,Karalyan´la ortaklaşa Orhangazi´de 8.000 liraya alınmış bir köy zeytinyağı değirmeni ile Gemlik´de 40.000 liraya alınmış bir fabrikamız,bir de Anamur´da Mehmet Karamancı ve Canik Vertel´le ortak bir kurşun madenimiz vardı.

Bulundukları bölgelerde en  büyük vergiyi alabilmek için,mülkiye âmirleri  yarışa girmişler.

Gemlik´te iki fabrikanın maliyeti  48.000 lira iken 40.000 liralık varlık vergisi,100.000 liralık Anamur kurşun madenine de 200.000 lira varlık vergisi geldi.

Şuradan buradan yazılan vergilerle bana düşen vergi milyona yaklaştı.

Uzun uğraşmalardan sonra,mükerrer vergiler yazıldığını isbat ederek bana takdir edilen Varlık Vergisini 600.000 liraya indirdik, hepsini ödedik…”

Evet Sayın TÜRKMEN EFEM dinleyicileri…

Sevgili kardeşlerim.

Aynı sayfada bir zeytinyağı fabrikasını Varlık Vergisi yüzünden sattığını belirlen Vehbi Koç, Türkiye genelinde kurduğu onlarca fabrikanın tamamının ödeyeceği vergiden daha fazlasının Anamur´daki kurşun madenine konduğunu ve itiraz etme şansının da olmadığını görünce Türk ve yabancı şirket yetkilileriyle toplantılar yapmış, vergi ödenmiş fakat kurşun madeni fabrikası kapanmıştı.

Bugünkü sohbet programında sizlere Anamur´daki kurşun madeninden ve ülkemizin saygın iş adamlarından merhum Vehbi KOÇ´un hayatından bir kesit sunmaya çalıştım.

Şimdi ilgililere bir görev  düşüyor:

İlgililere düşen görev; Bu madeni yeniden araştırmak, çıkarmak ve Türk ekonomisine kazandırmak olmalıdır.

Yeni bir programda buluşmak dileğiyle hepinize ailece mutlu günler, mutlu haftalar diliyorum.

Haftaya görüşmek dileğiyle…

Hoşça kalınız.

NOT: Yukarıdaki konuşma Anamur Türkmen FM´ radyosunda yayımlanmıştır. 

Yazarın Diğer Yazıları
İSLAMİYET BARIŞTAN YANADIR AMA… (15 Ekim 2018 - Pazartesi)
KURBAN BAYRAMININ DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ... (20 Ağustos 2018 - Pazartesi)
YENİ SEÇİLECEK BELEDİYE BAŞKANINA ÖNERİ (21 Temmuz 2018 - Cumartesi)
RAMAZAN BAYRAMININ DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ… (14 Haziran 2018 - Perşembe)
GAZİ BABAM (07 Nisan 2018 - Cumartesi)
İSLAMDA KUTSAL SAYILAN ÜÇ AYLAR (30 Mart 2018 - Cuma)
GEÇMİŞTEN BİR ANI (16 Mart 2018 - Cuma)
BUGÜN DÜNYA KADINLAR GÜNÜ… (08 Mart 2018 - Perşembe)
ANAMURLU ŞEHİTLERİMİZ (06 Şubat 2018 - Salı)
TERÖR ÖRGÜTLERİNİN KORKULU RÜYALARI (20 Ocak 2018 - Cumartesi)
BİR YARIŞMANIN ARDINDAN... (20 Ekim 2017 - Cuma)
İSLAMDA İLK ANARŞİSTLER- (15 Ağustos 2017 - Salı)
ORUÇ ÜZERİNE... (28 Mayıs 2017 - Pazar)
RAMAZANA GİRERKEN... (26 Mayıs 2017 - Cuma)
RAMAZAN AYI (24 Mayıs 2017 - Çarşamba)
BAHARIN MÜJDECİSİ; HIDRELLEZ BAYRAMI… (04 Mayıs 2017 - Perşembe)
BİR ANI: İLKOKULA NASIL KAYDOLDUM? (22 Nisan 2017 - Cumartesi)
ÜÇ AYLARIN İSLAM ALEMİ İÇİN ÖNEMİ (29 Mart 2017 - Çarşamba)
DOĞUMUM İLE İLGİLİ BİR NOSTALJİ ( 2 ) (01 Mart 2017 - Çarşamba)
BARIŞA GİDEN YOL SEVGİDEN GEÇER (24 Ocak 2017 - Salı)
SİHİR VE SİHİRBAZLIK ÜZERİNE... (20 Aralık 2016 - Salı)
TÜRK MİLLETİNİN ZAFERİNİN KAYNAĞI (27 Kasım 2016 - Pazar)
KAHRAMAN KADINLARIMIZ (12 Kasım 2016 - Cumartesi)
ANAMUR YAMAÇ PARAŞÜTÜNÜN ARDINDAN (24 Eylül 2016 - Cumartesi)
YENİ EĞİTİM ÖĞRETİM YILI BAŞLIYOR… (17 Eylül 2016 - Cumartesi)
RAMAZAN GELDİ HOŞ GELDİ (05 Haziran 2016 - Pazar)
GÜZELLER VE GÜZELLİKLER DİYARI: ANAMUR (29 Aralık 2015 - Salı)
BARIŞ ÜZERİNE... (03 Kasım 2015 - Salı)
EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI SONA ERERKEN... (15 Haziran 2015 - Pazartesi)
BİRLİK VE BERABERLİK SAĞLANMALIDIR (13 Haziran 2015 - Cumartesi)
TÜRKİYE TERÖR OLAYLARINI HAK ETMİYOR (09 Nisan 2015 - Perşembe)
DÜNYA GIDA GÜNÜ KUTLAMALARI (06 Mart 2015 - Cuma)
ZİL ÇALDI HAYDİ ÇOCUKLAR OKULA (07 Şubat 2015 - Cumartesi)
BİR ÖDEV BİR HİKAYE (14 Ocak 2015 - Çarşamba)
ANAMUR’DAN KIBRIS’A BARIŞ SUYU (29 Aralık 2014 - Pazartesi)
İŞÇİ VE İŞVEREN HAKLARI... (08 Aralık 2014 - Pazartesi)
AKINCILAR VE AKINCILIK... (11 Kasım 2014 - Salı)
SAVAŞ VE BARIŞ ANLAYIŞIMIZ (15 Ekim 2014 - Çarşamba)
GÜNDEMDEKİ OKUL : İMAM-HATİP LİSELERİ... (13 Eylül 2014 - Cumartesi)
OSMANLILARDA HUKUK SİSTEMİ (01 Ağustos 2014 - Cuma)
SEVGİLİ VEDAT ÇELİKBAŞ’IN ARDINDAN... (10 Temmuz 2014 - Perşembe)
ORUÇ ÜZERİNE... (06 Temmuz 2014 - Pazar)
RAMAZANA GİRERKEN... (28 Haziran 2014 - Cumartesi)
KIZLARIN EĞİTİMİNE İSLAMIN BAKIŞI (23 Mayıs 2014 - Cuma)
Sayfa:
ANAMUR TV

ÇOK YAKINDA!

Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
DOLAR
5.4625
EURO
6.1622
FOTO GALERİ
VİDEO GALERİ
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Mersin için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:06 07:46 12:54 15:27 17:45 19:12